Doğumdan ölüme kadar yaşamsal fonksiyonların sürdürebilmesi için gereken enerji miktarı, kişiden kişiye değişiyor.
Yaş, boy, metabolizma hızı, beden kitle indeksi ve fiziksel aktivite düzeyi enerji gereksinmesini belirleyen faktörler arasında yer alıyor.
Nelerden enerji elde edilir?
"Yediğimiz yiyeceklerdeki karbonhidrat, protein ve yağlardan enerji elde ederiz, protein ve karbonhidrat gram başına 4 kcal. sağlarken yağlar 9 kcal. verir.
Vitamin ve mineraller enerji vermezler sadece enerjinin üretilmesine yardımcı olurlar."
Açık havada yapılan egzersizle harcanan enerji miktarı artar mı?
"Egzersiz süresi ve şiddetine göre harcanılan enerjide kişiye göre değişir. Günlük aldığımız enerjinin yüzde 30'u günlük normal hareketlerimiz için harcanır eğer düzenli olarak sporda yapılırsa bu oran artar.
Açık havada yaptığınız sporda oksijen daha fazla alacağınız için harcadığınız enerji kapalı bir ortamda aynı şiddette ve zamanda yaptığınız spordan 20 kat fazla fark gösterecektir."
Erkekler daha fazla yedikleri halde yağ oranları neden düşük?
"Vücut yapısı, kas-kemik oranı enerji gereksinimini etkileyen faktörlerdendir. Kas oranı fazla olan bir kişinin metabolizma hızı da fazla olduğu için daha fazla enerji harcayacaktır.
Kadınlarda yağ oranı yüzde 20 iken erkeklerde bu oran yüzde 10'dur, buna paralel olarak erkeklerin kas oranı da fazladır.
Kişinin vücut yüzey alanı da harcayacağı enerjiyi etkiler, uzun boylu bir kişi kısa boylu bir kişiye göre daha fazla vücut alanına sahip olduğu için vücut ısısını korumak için daha fazla enerji harcar."
Bazı kişiler çok yedikleri halde kilo neden almıyor?
"Kişinin yaşı, boyu ve yaptığı sporun yanı sıra genetik yapısı da metabolizmasını etkileyen bir faktördür. Kimi kalori hesabı yapmadan canı ne isterse yesin kilo almazken kimileri de hep dikkat etmek durumundadır.
Genler metabolizma hızında farklılıklar yaratır ve bunu kalıtsal yapabilir. Ama bunların yanı sıra kişinin kan bulguları da önemlidir, troidi fazla çalışabilir, bağırsak paraziti bulunabilir, enfeksiyonel bir durumu olabilir.
Sürekli diyet yapmak da bir diğer neden, çünkü vücut az yemeğe alıştığı için metabolizma hızı yavaşlayacaktır."
Beynin çok çalışması enerji harcanmasına neden olur mu?
"Beyin fonksiyonlarının çalışması enerji gerektirir ve beyin, sadece glikozu enerji kaynağı olarak kullanır ve alınmazsa yorgunluk, konsantrasyon bozukluğu görülebilir.
Hareketsiz bir yaşama sahip kişi ne kadar çok çalışsa da, masabaşı iş yapıldığında ve hareket olmadığında vücut yağ depolayacaktır."
Stres kalori harcatır mı?
"Genelde stresli insanların daha fazla kalori harcadığına dair bir görüş vardır. Aslında bazı kişilerde stres iştahı anlık olarak kapatabilir, bazılarında ise tam tersi açar hatta karbonhidrat ağırlıklı beslenmeye yönlendirir.
Stres anında salgılanan hormonlar kalbin daha fazla atımını sağlayarak metabolizmanın da hızlanmasına neden olur. Bunların yanı sıra stresin sindirimi azaltıcı özelliğinden dolayı da fazla yeme isteğini baskılar."
Sigarayı bırakmak kilo artışına neden olur mu?
"Sigara bırakıldığında kilo alınmasının nedenleri metabolizma hızının azalması ve iştahın artmasından kaynaklanır. Sigarada bulunan nikotinin metabolizmayı hızlandırıcı özelliğinin olduğu bilinmektedir.
Düzenli beslenip, nefes egzersizleri yapıp hergün en az yarım saat yürümek ve 2 litre su içmek, metabolizmayı hızlandırır ve böylelikle kilo artışı önlenir.
Sigarayı bıraktıktan sonra iştahın artması ise aslında bir ağız alışkanlığıdır. Kişi sigara içmek istediğinde kendini abur cubura yönlendirir. Alışkanlıklar ise değişebilir."
Yaş, boy, metabolizma hızı, beden kitle indeksi ve fiziksel aktivite düzeyi enerji gereksinmesini belirleyen faktörler arasında yer alıyor.
Nelerden enerji elde edilir?
"Yediğimiz yiyeceklerdeki karbonhidrat, protein ve yağlardan enerji elde ederiz, protein ve karbonhidrat gram başına 4 kcal. sağlarken yağlar 9 kcal. verir.
Vitamin ve mineraller enerji vermezler sadece enerjinin üretilmesine yardımcı olurlar."
Açık havada yapılan egzersizle harcanan enerji miktarı artar mı?
"Egzersiz süresi ve şiddetine göre harcanılan enerjide kişiye göre değişir. Günlük aldığımız enerjinin yüzde 30'u günlük normal hareketlerimiz için harcanır eğer düzenli olarak sporda yapılırsa bu oran artar.
Açık havada yaptığınız sporda oksijen daha fazla alacağınız için harcadığınız enerji kapalı bir ortamda aynı şiddette ve zamanda yaptığınız spordan 20 kat fazla fark gösterecektir."
Erkekler daha fazla yedikleri halde yağ oranları neden düşük?
"Vücut yapısı, kas-kemik oranı enerji gereksinimini etkileyen faktörlerdendir. Kas oranı fazla olan bir kişinin metabolizma hızı da fazla olduğu için daha fazla enerji harcayacaktır.
Kadınlarda yağ oranı yüzde 20 iken erkeklerde bu oran yüzde 10'dur, buna paralel olarak erkeklerin kas oranı da fazladır.
Kişinin vücut yüzey alanı da harcayacağı enerjiyi etkiler, uzun boylu bir kişi kısa boylu bir kişiye göre daha fazla vücut alanına sahip olduğu için vücut ısısını korumak için daha fazla enerji harcar."
Bazı kişiler çok yedikleri halde kilo neden almıyor?
"Kişinin yaşı, boyu ve yaptığı sporun yanı sıra genetik yapısı da metabolizmasını etkileyen bir faktördür. Kimi kalori hesabı yapmadan canı ne isterse yesin kilo almazken kimileri de hep dikkat etmek durumundadır.
Genler metabolizma hızında farklılıklar yaratır ve bunu kalıtsal yapabilir. Ama bunların yanı sıra kişinin kan bulguları da önemlidir, troidi fazla çalışabilir, bağırsak paraziti bulunabilir, enfeksiyonel bir durumu olabilir.
Sürekli diyet yapmak da bir diğer neden, çünkü vücut az yemeğe alıştığı için metabolizma hızı yavaşlayacaktır."
Beynin çok çalışması enerji harcanmasına neden olur mu?
"Beyin fonksiyonlarının çalışması enerji gerektirir ve beyin, sadece glikozu enerji kaynağı olarak kullanır ve alınmazsa yorgunluk, konsantrasyon bozukluğu görülebilir.
Hareketsiz bir yaşama sahip kişi ne kadar çok çalışsa da, masabaşı iş yapıldığında ve hareket olmadığında vücut yağ depolayacaktır."
Stres kalori harcatır mı?
"Genelde stresli insanların daha fazla kalori harcadığına dair bir görüş vardır. Aslında bazı kişilerde stres iştahı anlık olarak kapatabilir, bazılarında ise tam tersi açar hatta karbonhidrat ağırlıklı beslenmeye yönlendirir.
Stres anında salgılanan hormonlar kalbin daha fazla atımını sağlayarak metabolizmanın da hızlanmasına neden olur. Bunların yanı sıra stresin sindirimi azaltıcı özelliğinden dolayı da fazla yeme isteğini baskılar."
Sigarayı bırakmak kilo artışına neden olur mu?
"Sigara bırakıldığında kilo alınmasının nedenleri metabolizma hızının azalması ve iştahın artmasından kaynaklanır. Sigarada bulunan nikotinin metabolizmayı hızlandırıcı özelliğinin olduğu bilinmektedir.
Düzenli beslenip, nefes egzersizleri yapıp hergün en az yarım saat yürümek ve 2 litre su içmek, metabolizmayı hızlandırır ve böylelikle kilo artışı önlenir.
Sigarayı bıraktıktan sonra iştahın artması ise aslında bir ağız alışkanlığıdır. Kişi sigara içmek istediğinde kendini abur cubura yönlendirir. Alışkanlıklar ise değişebilir."
Dyt. Özlem Sert Aydın
http://www.ozlemsert.com
